maart 2011

Evaluatie Sociale Openbaredienstverplichtingen

Sinds 1996, met onder andere de start van de lokale adviescommissie, neemt de Vlaamse overheid initiatieven in de strijd tegen energiearmoede. Sinds de liberalisering van de energiemarkt in 2003 kwamen daar nog heel wat maatregelen oftewel Sociale Openbaredienstverplichtingen (SODV) bij. In 2011 zullen de VREG en het VEA, in opdracht van minister Van den Bossche, onderzoeken of de effectiviteit en de efficiëntie van de bestaande sociale maatregelen kan verbeteren. Het project Energie en Armoede van Samenlevingsopbouw Antwerpen provincie is betrokken actor en gaat op zoek naar knelpunten en ervaringen die de hiaten in de regelgeving en de praktijk duiden. Een warme oproep aan u, beste lezer, om ons materiaal te bezorgen!

Het project Energie en Armoede ervaart dat een aantal sociale maatregelen onvoldoende bescherming biedt tegen energiearmoede. Om de evaluatie van de SODV’s mee te stofferen willen we knelpunten en ervaringen verzamelen.
Enkele voorbeelden van wat er misloopt: het niet toekennen van de gratis kWh, moeilijkheden om na drop een leverancier te vinden omwille van hoge waarborgen, moeilijkheden bij het opladen van de budgetmeter, geen minimale levering voor de aardgasbudgetmeter…

We zetten de SODV’s even op een rijtje:

Gratis 100 kWh elektriciteit
Ieder gezin krijgt jaarlijks gratis kWh verrekend op de afrekening van elektriciteit. Het gaat om 100 kWh voor de woning en nog eens 100 kWh per inwonend gezinslid. Een alleenstaande heeft dus recht op 200 kWh, een gezin met 4 personen heeft recht op 500 kWh.
Statuut beschermde klant
Wie recht heeft op sociale maximumprijzen, heeft ook recht op het statuut van beschermde klant. Beschermde klanten betalen geen kosten voor herinneringsbrieven of ingebrekestellingen en genieten hogere premies voor energiebesparende maatregelen.
Procedure wanbetaling
Als een leverancier een klant wil droppen, dient hij de procedure wanbetaling te respecteren. D.w.z. dat 15 dagen na een onbetaalde factuur een herinneringsbrief wordt verstuurd, gevolgd door, na 15 dagen, een ingebrekestelling. Reageert de klant niet, dan kan de leverancier de klant droppen. De klant heeft dan 60 dagen om een nieuwe leverancier te zoeken.
Afsluiten en Lokale adviescommissie
De distributienetbeheerder kan een dossier voor de lokale adviescommissie brengen met de vraag om een afnemer van gas of elektriciteit af te sluiten. In vier gevallen kan een afsluiting zonder advies van de LAC (veiligheid, fraude, problematische verhuis en leegstand). Anders is een advies van de LAC vereist. Vooraleer de LAC beslist, is een sociaal onderzoek vereist. Er is een LAC in iedere gemeente.
De budgetmeter
Wie gedropt wordt door de netbeheerder en geen nieuwe leverancier vindt, wordt beleverd door de netbeheerder. Ook bij de netbeheerder bestaat een procedure voor wanbetaling. Wie niet op een ingebrekestelling reageert, krijgt 60 dagen later een budgetmeter. Een budgetmeter werkt met voorafbetaling: je moet eerst je kaart opladen om energie te kunnen gebruiken.
Schuldafbouw in de budgetmeter
Sinds 2010 mag de netbeheerder een betaalplan in de budgetmeter stoppen. Daardoor tikt er van het actief krediet telkens een bedrag naar het betaalplan. En met de 35 – 65%-regeling wordt bij het opladen ook nog eens geld afgehouden voor schulden gemaakt in de budgetmeter. 35% van je oplading gaat naar schuldafbouw, de resterende 65% gaat naar actief krediet.
Minimale levering aardgas bij de aardgasbudgetmeter in de winter
Een aardgasbudgetmeter heeft om technische redenen geen minimumlevering zoals een budgetmeter voor elektriciteit. Wie in de winterperiode zijn aardgasbudgetmeter niet kan opladen, kan bij het OCMW aankloppen voor een minimale levering. Het OCMW kan – na een sociaal onderzoek - een minimale levering toekennen.
10 ampère minimale levering voor elektriciteit
De 10 ampèrefunctie is voorzien in de budgetmeter. Met een stroombegrenzer – die meestal bij plaatsgebrek wordt geplaatst – wordt constant maximum 10 ampère geleverd. 10 ampère is niet gratis en kan ook volledig afgesloten worden.
Winterperiode waarin niet mag afgesloten worden
Tussen 1 december en 1 maart mag aardgas en elektriciteit niet worden afgesloten. Let wel, wie afgesloten is voor deze periode wordt niet opnieuw heraangesloten omdat het winter en koud is.

Uw ervaringen en knelpunten zijn van harte welkom. Onze contactgegevens vindt u onderaan de nieuwsbrief.

Vacature Projectverantwoordelijke ‘Energie en Woonkwaliteit’

Samenlevingsopbouw Antwerpen provincie zoekt projectverantwoordelijke ‘Energie en Woonkwaliteit’ voor de coördinatie en uitvoering van het project energieconsulenten binnen de sector Samenlevingsopbouw voor de periode 2011-2013.

De projectverantwoordelijke ‘Energie en Woonkwaliteit’ staat in voor de kwalitatieve uitwerking, uitvoering, opvolging en coördinatie van het project energieconsulenten binnen de sector Samenlevingsopbouw. Dit zoals beschreven in de “Subsidieovereenkomst voor de uitvoering van een energieconsulentenproject” overeengekomen met het Vlaams Energieagentschap voor de periode 2011-2013.

Doel van dit project is huishoudens in Vlaanderen te motiveren om mee uitvoering te geven aan het Energierenovatieprogramma 2020. Samenlevingsopbouw engageert zich o.a. tot volgende activiteiten:

Het verspreiden van up-to-date informatie via artikels in tijdschriften of andere media met een ruim lezerspubliek bij de doelgroep.
Het realiseren van vormingsprogramma’s en/of concrete acties die het realiseren van energiebesparing faciliteren.
Het organiseren van telefonische en/of e-mailhelpdesk voor de doelgroep.
Toeleiding van de moeilijk bereikbare doelgroep kansarmen naar de gratis huishoudelijke energiescans met het oog op eventuele uitvoering van energiebesparende investeringen in een vervolgtraject.
De conceptualisering van een energieloketfunctie met specifieke aandacht voor de noden eigen aan de doelgroep kansarmen.
Het in kaart brengen van kritische succesfactoren voor het welslagen van projecten met collectieve gratis dakisolatie voor private huurwoningen bewoond door kansarmen.
De verkenning van verbeteracties inzake de verhouding huurder-verhuurder die vaak een drempel vormt bij het realiseren van energiebesparende werken.

Diploma: minimaal hoger onderwijs van het korte type (bachelor) bij voorkeur richting menswetenschappen

Werkervaring: +/-10 jaar

Standplaats: Mechelen of Turnhout (o.t.k.)

Perspectief: einde contract op 31 december 2013 (tenzij verlenging subsidie)
Verloning volgens het barema en de normering binnen het decreet op het maatschappelijk opbouwwerk: B1a

Deze functie is vacant met een onmiddellijke indiensttreding.

Sollicitatiebrieven en CV na opvragen profiel worden verwacht uiterlijk 15 maart 2011. Sollicitatiegesprekken zullen plaatshebben op 22 of 23 maart 2011 in de namiddag. Profiel te bevragen via louisa.vermeir@samenlevingsopbouw.be of 015/20.13.75.

Periode van niet-afsluiting tijdens de winter verlengd tot 15 maart

De weersomstandigheden zijn er naar en er wordt een nieuwe koudeprik voorspeld … Onze (bijna traditionele) brief aan de minister met de vraag de winterperiode te verlengen, wordt verstuurd. Het Energiebesluit bepaalt dat tijdens de winterperiode van 1 december tot 1 maart niet mag afgesloten worden. Het besluit bepaalt ook dat de minister van Energie deze periode kan verlengen naargelang de weersomstandigheden. Dat gebeurt nu ook. Minister Van den Bossche besliste in overleg met de distributienetbeheerders om de zogenaamde winterperiode te verlengen tot en met 15 maart 2011. Dit betekent dat huishoudelijke afnemers niet kunnen afgesloten worden en dat de regeling inzake minimumlevering aardgas via de budgetmeter overeind blijft.

Resolutie vraagt om betere dienstverlening van energieleveranciers

Onder het motto ‘Het is mijn energie?!’ gaf Samenlevingsopbouw Antwerpen Stad op 13 juni 2010 het startschot van een petitieactie om een aantal wantoestanden in de dienstverlening van energieleveranciers aan te kaarten. Daarmee voerden ze actie voor het recht op energie. Deze actie resulteerde in een resolutie over de bestrijding van energiearmoede, die op 19 januari werd goedgekeurd in het Vlaams parlement. De eisen van Samenlevingsopbouw i.v.m. de dienstverlening van energieleveranciers werden integraal opgenomen. Het gaat om gratis nummers, regionale klantenkantoren en een vaste beheerder voor probleemdossiers en meer opvolging van de dienstverlening door de VREG.

Andere elementen in de resolutie zijn de aanvragen en de correcte toekenning van sociale maximumprijzen voor sociale huurders met een collectief verwarmingssysteem, een vaste, uniforme en eenduidige factuuropbouw, betere garanties voor de toekenning van gratis kilowatturen en aandacht voor de gevolgen van de implementatie van de slimme meter voor mensen in armoede.

Wanneer stopt de agressieve verkoop van leveranciers?

Niet alleen de dienstverlening van leveranciers laat soms te wensen over, ook wat de verkoop van energiecontracten betreft, krijgt de sector de malafide praktijk niet onder controle. Zo illustreert de getuigenis van een vrijwillige medewerker van het project.

Ik deed open na de eerste deurbel. Mevrouw probeerde onmiddellijk mijn vertrouwen te winnen.“Zou het kunnen dat je vorige maand je meterstand hebt doorgegeven? We werken samen met Eandis.”
Op haar vraag liet ik haar binnen en zaten we samen rond de tafel. Uit haar kaft puilde een Eandis magazine en haar stylo was van hetzelfde bedrijf.
“We willen zien of je niet teveel betaalt voor je energie.”
Ik kreeg argwaan. “Ben jij een verkoper van een leverancier, van welke leverancier dan? Waarom moet ik geloven dat je samenwerkt met Eandis?”
“Elke leverancier krijgt meterstanden van Eandis, dus elke leverancier werkt toch samen met Eandis?”
“Mevrouw, als ik een vergelijking van leveranciers wil maken, zoek ik het uit op de V- test van de VREG. Dat is pas betrouwbaar.”
“Waarom zou je de VREG geloven?”
“Ik ben zelfs overgegaan tot samenaankoop.”
“Tja, daar heb ik ook over gehoord. Maar mijn buurvrouw heeft het uitgezocht en stapt zeker niet mee hoor. Ze heeft nog bij de overheid gewerkt en met die samenaankoop is waarschijnlijk juridisch iets niet in orde.”
“Mevrouw, stop ermee. Mij maak je niets wijs. Van welke leverancier ben u?”
Ik krijg haar naamkaartje of legitimering niet te zien maar kan uitvissen dat mevrouw contracten voor Luminus verkoopt. Vooraleer ik haar de deur uitkrijg, vertelt ze nog dat ze:
- haar uitleg bij mij niet heeft kunnen doen zoals bij andere huisbezoeken;
- wekelijks potentiële klanten ontmoet die ‘helaas’ op de “zwarte lijst” staan. Daar gaat de verkoop van een Luminuscontract sowieso niet door.

Eén ding weet ik zeker… onzekere mensen neemt ze te grazen … want overtuigen is haar bijzondere gave!

Aardgasbudgetmeters en minimale levering

Naar aanleiding van de evaluatie van de SODV zullen we voor VREG en VEA een rapport opmaken met onze bevindingen en aanbevelingen (zie hoger). Hoe gezinnen met een aardgasbudgetmeter leven en wat het systeem van de minimale levering heeft teweeg gebracht, komt daarin zeker aan bod. Want eerlijk gezegd, er doen zich onrustwekkende situaties voor. Zo vertellen we u hier het verhaal van Linda.

November 2010. De diaken belt me op met de vraag of ik eens kan langsgaan bij Linda, een oudere weduwe die reeds veertien dagen in het donker leeft. Het is er inderdaad donker, slechts twee theelichtjes zorgen voor een beetje licht, én koud, want de verwarming staat uit.

Linda leeft samen met haar volwassen zoon. Beiden hebben ze een inkomen van 1.200 euro. Ze betalen voor een klein appartement 715 euro huur. Linda heeft voor elektriciteit en aardgas een budgetmeter. De budgetmeter voor elektriciteit geeft niets meer, ook geen 10 ampère. Die functie is nooit geactiveerd want na de installatie van de budgetmeter had ze geen geld om op te laden. En de 10 ampère treedt pas in werking na de eerste oplading. Van de diaken krijgt ze 50 euro toegestopt om de elektriciteitsbudgetmeter op te laden. Gelukkig … er is terug licht.

Maar hoe lost Linda de koude op? Ze heeft geld nodig om haar budgetmeter gas op te laden. Dringend. De dokter komt nu al drie maal per week langs om haar gezondheid nauwlettend op te volgen. Ik contacteer het OCMW en krijg te horen dat de hulpverleningsrelatie met Linda grondig is verstoord. Na het overlijden van haar man, zette Linda het budgetbeheer stop. Het OCMW is lang niet tevreden over haar medewerking. Na lang aandringen geeft het OCMW 50 euro dringende steun voor de aardgasbudgetmeter. Deze 50 euro zal in januari afgehouden worden van haar pensioen.
Later kan Linda zelf haar budgetmeter één keer met 100 euro opladen en zo geraakt ze boven het noodkrediet van 70 euro. In de maanden december en januari valt de budgetmeter drie keer uit. Als Linda dan oplaadt met 50 euro, gaat er 35% voor de schulden af. Ook tikt er 5 euro per week in de meter weg voor haar betaalplan. Elke keer de budgetmeter aardgas dreigt uit te vallen, houdt Linda haar hart vast. Hoe krijg ze haar oude verwarmingsketel terug aan de praat? Ze heeft geen lange lucifers in huis, dus het aansteken gebeurt met een oude krant. En dan de veiligheidsprocedure van 12 minuten afwachten … in een donkere kelder die onder water staat.

Eind januari leeft Linda opnieuw zonder gas. Ik vertel haar dat we het OCMW om financiële hulp kunnen vragen, het zogenaamde systeem van minimale levering. Maar de relatie tussen het OCMW en Linda is verziekt en contact verloopt nog steeds erg moeizaam. Het OCMW verwacht dat ze zelf op gesprek komt, terwijl de dokter haar dicteert binnenshuis te blijven. De dokter schrijft ook een attest dat Linda’s gezondheidstoestand een verwarmde woning vergt.
Ik blijf bemiddelen en breng Linda met de wagen naar het OCMW. Ze ontvangt 41 euro, waarvan na schuldaftrek nog 26 euro overblijft. Dat is ongeveer voor 3 dagen verwarming. Of Linda tijdens de tweede helft van de maand opnieuw 41 euro krijgt, is nog niet duidelijk. De relatie met het OCMW moet verbeteren, zo wil ook Linda het.

Intussen valt Linda zonder actief krediet op de budgetmeter elektriciteit: “Ik duw op de rode knop en heb toch geen 10 ampère. Er brandt slechts één lamp en alleen de TV staat aan.” Een rondgang in het appartementje leert ons dat Linda een elektrische boiler voor warm water heeft. De boiler verbruikt meer dan 2300 watt. 10 ampère en Linda’s boiler: het gaat niet samen. Dat betekent kiezen … alhoewel ‘kiezen’?