april 2010

2010 Project Energie en Armoede bestaat 10 jaar

Het project Energie en Armoede bestaat 10 jaar. 10 jaar lang werkten we - samen met mensen in armoede - aan tastbare oplossingen voor hun energieproblemen. Met volgehouden inzet en dankzij intense samenwerking met vele partners konden we al heel wat verbeteringen in de regelgeving (en de toepassing ervan) realiseren. En we zetten door!

In dit ‘jubileumjaar’ krijgt u elke maand verslag van ons beleidsgericht werk.

Brochure ‘Sociale maatregelen voor wie elektriciteit en aardgas koopt’

Het Vlaams Energieagentschap (VEA) bracht met de hulp van Samenlevingsopbouw Antwerpen provincie een nieuwe brochure ‘Sociale maatregelen voor wie elektriciteit en aardgas koopt’ uit. Deze brochure geeft op een overzichtelijke en verstaanbare manier een overzicht van de sociale maatregelen op het vlak van elektriciteit en gas. De brochure is gratis. Je kan ze downloaden op www.energiesparen.be/publicaties of bestellen via het gratis telefoonnummer 1700.

Energiearmoede en Europa

De maand maart stond voor het project Energie en Armoede in het teken van Europa. Een delegatie bezocht Straatsburg op uitnodiging van Kathleen Van Brempt. In het kader van het Belgisch EU-voorzitterschap hadden we overleg met minister Magnette over ons eisenpakket voor Europa. En op 24 maart nam een vrijwilliger het woord in de ‘EU Sustainable Energy Week’ in de werkgroep Energy and Poverty.

Europees parlementslid Kathleen Van Brempt nodigde 4 armoedeorganisaties uit voor een bezoek aan Straatsburg. Het project Energie en Armoede nam deel met 4 personen. Doel van de reis was om kennis te maken met de Europese instellingen en ons eisenpakket inzake energiearmoede voor te stellen. Daarvoor werden verschillende overlegmomenten georganiseerd.

Op de heenreis werden we ontvangen door Vlaams minister voor Armoedebestrijding Ingrid Lieten. Zij engageerde zich om te ijveren voor het optrekken van de minimumuitkeringen met 150 euro.
In een gesprek met Europees commissaris voor Handel Karel De Gucht lichtte iedere organisatie haar belangrijkste speerpunten voor het Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting toe. Datzelfde verhaal brachten we ook voor Europees commissaris voor Sociale Zaken, Laszlo Andor. Ook gastvrouw Kathleen van Brempt nam veel tijd om naar de eisen van de verschillende organisaties te luisteren.
Op het vlak van energiearmoede gaven de drie politici dezelfde boodschap: werk vooral beleidsgericht in eigen land en zorg daar voor de verdere uitbouw van sociale openbaredienstverplichtingen. Europa lijkt nog niet klaar om te werken aan een dienstrichtlijn over sociale maatregelen. Commissaris Andor wees erop dat dit werk binnen Europa nog echt in de kinderschoenen staat.

Op 19 maart nodigde minister Magnette het middenveld uit om te luisteren naar hun beleidssuggesties inzake energie ten aanzien van het Belgisch voorzitterschap van de EU. Minister Magnette zal in het najaar een Raad van Ministers samenbrengen (27 ministers van Energie van alle Europese lidstaten). Wij pleiten alvast voor een Europese definitie van energiearmoede, een dienstenrichtlijn betreffende sociale maatregelen en de correcte naleving van het Europees charter ter bescherming van de energieconsument. Afwachten wat de minister weerhoudt.

Op 24 maart waren we uitgenodigd voor de EU Sustainable Energyweek. Eén van onze vrijwilligsters bracht er ons Europees eisenpakket, een bundel van 10 eisen met voorop een verbod tot afsluiting omwille van armoede. Ook de nood aan sociale maatregelen en het installeren van een noodleverancier als buffer tegen afsluitingen stellen we voorop. Daarnaast pleiten we voor investeringen in woonkwaliteit en duurzame energiezuinige woningen. Andere deelnemers bevestigden het belang van een gezamenlijke aanpak van woonkwaliteit en energiearmoede.

Sector Samenlevingsopbouw neemt FRGE onder de loep

Het FRGE (Fonds ter Reductie van de Globale Energiekost) moedigt via goedkope leningen tot een bedrag van 10.000 euro gezinnen aan tot energiebesparende investeringen in hun woning. Ook voor maatschappelijk kwetsbare gezinnen biedt het FRGE heel wat mogelijkheden. Maar dan moet het fonds ook echt afgestemd zijn op de noden van mensen die leven in armoede. Daarom trad de werkgroep Energie en Woonkwaliteit van de sector Samenlevingsopbouw met het FRGE in overleg.

Voor maatschappelijk kwetsbare gezinnen worden leningen van het FRGE vaak renteloos verstrekt. Zij kunnen ook rekenen op intensieve begeleiding om alle geplande energiebesparende investeringen tot een goed einde te brengen. Toch moet de werking van het FRGE nog meer worden afgestemd op de leefsituatie van maatschappelijk kwetsbare gezinnen:

Het FRGE bestrijkt nog steeds slechts een klein gedeelte van het grondgebied van Vlaanderen (ook in Brussel zijn nog geen lokale entiteiten operationeel). Het aantal ‘lokale entiteiten’ moet snel en sterk stijgen om grotere delen van de Vlaamse bevolking vooruit te helpen. De gewestelijke waarborgregeling – vermeld in het Vlaams regeerakkoord – kan een voor lokale besturen belangrijke drempel helpen wegwerken en dient dan ook snel gerealiseerd te worden.
De maximale afbetalingstermijn van 60 maanden blijkt voor maatschappelijk kwetsbare gezinnen onhaalbaar: een maatschappelijk kwetsbaar gezin dat bv. het maximale bedrag van 10.000 euro renteloos ontleent, ziet het maandelijkse af te lossen bedrag van 175 euro niet helemaal gecompenseerd door een even grote daling van de energiefactuur (nochtans was dit de logica waar het FRGE steeds van uitging). Een verlenging van de afbetalingstermijn tot 120 maanden kan soelaas bieden.
Ook indien alle financiële stimuli (premies en fiscale voordelen) via de lokale entiteit van het FRGE zouden kunnen verrekend worden in de eigenlijke lening, zou dit voor maatschappelijk kwetsbare gezinnen een grote stap vooruit betekenen.
Leningen van het FRGE zijn enkel gericht op energiebesparende investeringen. Nog beter zou zijn indien het FRGE ook goedkope (of gratis) financiering zou kunnen voorzien voor investeringen die de structurele woonkwaliteit ten goede komen (dakrenovatie, elektriciteitswerken, vochtbestrijding enz.).

Een delegatie vanuit de werkgroep Energie en Woonkwaliteit trad hierover in constructief overleg met het FRGE. Deze beleidsvoorstellen vanuit de sector Samenlevingsopbouw zullen ook overgemaakt worden aan federaal minister van Klimaat en Energie Paul Magnette en aan Vlaams minister van Energie, Wonen, Steden en Sociale Economie Freya Van den Bossche.

Eindelijk heraangesloten! Het (on)geluk hangt aan een elektriciteitsdraad.

11 oktober 2009: de elektriciteit in Leo’s chalet wordt afgesloten. De weg naar een heraansluiting is erg moeilijk en lang: 5 maanden later, op 18 maart 2010, wordt Leo opnieuw beleverd. Maar dan nog is de ellende niet voorbij.

Omwille van hoog oplopende schulden wordt Leo half oktober afgesloten van elektriciteit. Het is ijzig koud in zijn chalet. Leo vlucht er weg en trekt tijdelijk in bij een vriend.
Voor even, denkt Leo, want zo’n afsluiting zal wel snel ongedaan gemaakt worden. Maar zijn schuld bij de netbeheerder is heel hoog. En uit een telefoontje met de netbeheerder onthoudt hij dat hij de helft van zijn schuld dient af te lossen vooraleer hij aangesloten wordt.

Leo wil kerstmis doorbrengen in zijn chalet. Hij is zwaar ziek en raakt ook mentaal in de put. Hij mailt voor hulp en komt bij ons terecht. Onze bemiddeling met de netbeheerder brengt geen soelaas. De LAC moet dus de oplossing brengen. Maar het water tussen de hulpverlener en Leo is heel diep. Oude verhalen komen naar boven: het vertrouwen is volledig zoek. Op de LAC-vergadering wordt duidelijk dat de plaatsing van een elektriciteitsbudgetmeter technisch onmogelijk is en dat Leo in het verleden een eerdere afsluiting zelf herstelde. Dat pleit niet voor hem.
Maar Leo vraagt om een nieuwe kans en wil zijn goede wil tonen. Jammer genoeg zit hij helemaal aan de grond en kan hij geen inkomen voorleggen.
De LAC kiest voor financiële zekerheid. De netbeheerder staat een afbetaalplan toe als Leo een vast inkomen kan garanderen en er een eerste schijf van 500 euro wordt betaald. Leo scharrelt deze schijf bij elkaar en betaalt.

De vrieskou duurt voort … het is winterperiode. De heraansluiting laat op zich wachten.

Op 16 maart beslist de gemeente van Leo’s vriend tot het verlenen van een leefloon. Dan gaat de bal snel aan het rollen. Leo vertrekt naar zijn chalet. De netbeheerder wordt verwittigd en op 18 maart wordt de elektriciteit heraangesloten.
Maar … een ongeluk komt nooit alleen. De koude heeft haar tol geëist: de waterpomp is bevroren en de geiser heeft het waarschijnlijk begeven.
En bovendien wordt door de netbeheerder een bijzonder hoog jaarlijks elektriciteitsverbruik vastgesteld van 5.500 kWh (met 10 ampère).
Leo laat onmiddellijk een energiescan uitvoeren. Hiervoor krijgt hij ondersteuning van zijn hulpverlener. Gelukkig is dat ijs al gebroken!