maart 2010

2010 Project Energie en Armoede bestaat 10 jaar

Het project Energie en Armoede bestaat 10 jaar. 10 jaar lang werkten we - samen met mensen in armoede - aan tastbare oplossingen voor hun energieproblemen. Met volgehouden inzet en dankzij intense samenwerking met vele partners konden we al heel wat verbeteringen in de regelgeving (en de toepassing ervan) realiseren. En we zetten door!
In dit “jubileumjaar” krijgt u elke maand verslag van ons beleidsgericht werk.

2010 Europees Jaar tegen de Armoede

De Europese Unie is een van de rijkste gebieden ter wereld, maar toch heeft 17% van de Europeanen zo weinig middelen dat zij niet in hun basisbehoeften kunnen voorzien. Ze gaan gebukt onder uitsluiting en achterstelling en hebben dikwijls maar in beperkte mate toegang tot basisvoorzieningen zoals energie en water.

De bestrijding van armoede en sociale uitsluiting is een van de hoofddoelstellingen van de EU en haar lidstaten. Om deze strijd kracht bij te zetten is 2010 uitgeroepen tot het Europees Jaar tegen de Armoede.

Het Europees Jaar tegen de armoede moet leiden tot meer acties en meer politieke bereidheid om armoede en sociale uitsluiting uit te bannen. Dat ons land bovendien op 1 juli het voorzitterschap van de Europese Unie waarneemt, biedt extra mogelijkheden om op het Europese armoedebeleid te wegen.

Ook wij zullen onze eisen voor een 'recht op energie' overmaken aan de Europese verantwoordelijken. Onze belangrijkste eisen zijn: het uitwerken van sociale openbaredienstverplichtingen en het garanderen van een minimumlevering in alle lidstaten.

Dit doen we ondermeer door:

ons eisenpakket bekend te maken aan Europese parlementsleden en commissarissen tijdens een studiebezoek aan Straatsburg (maart 2010);
deel te nemen aan studiemomenten in het kader van de Europese week van de Duurzame Energie (maart 2010);
deel te nemen aan de jaarlijkse ‘Europese ontmoeting van mensen in armoede’, nu reeds voor de negende keer (mei 2010);
samen te werken met het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding en hun beleidswerk inzake energiearmoede onderschrijven
...

Stopzetting forfaitaire vermindering 105 euro voor verwarming

Door de sterke stijging van de energieprijzen in de afgelopen jaren kregen steeds meer mensen het moeilijk om hun energiefacturen te betalen. Daarom besloot de federale overheid om verbruikers van bepaalde verwarmingsbrandstoffen te helpen door hen een forfaitaire vermindering van 105 euro toe te staan. Hoewel de energieprijzen nog altijd hoog zijn, wordt de federale vermindering van 105 euro voor mensen met een laag inkomen die met o.a. aardgas, elektriciteit of stookolie verwarmen, in 2010 niet verdergezet. Dit is ongehoord. Samen met onze federale partners zullen we stappen naar de federale energieminister Magnette ondernemen.

In het kader van een herstelprogramma besliste de federale overheid om voor 2009 een forfaitaire vermindering toe te kennen van 105 euro aan consumenten die voldoen aan een aantal voorwaarden. Deze forfaitaire vermindering wordt niet langer toegekend.
De uiterlijke termijn voor het indienen van een aanvraag voor 2009, namelijk 1 maart, is verstreken. Aanvragen die nu nog toekomen, zijn niet meer ontvankelijk. Het verwerken van het grote aantal ingediende dossiers zal nog enkele maanden in beslag nemen.
Voor meer informatie over dossiers kan u terecht bij:

FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie
Contact Center
Vooruitgangstraat 50
1210 Brussel
Tel: (gratis nummer) 0800 120 33
Fax: (gratis nummer) 0800 120 57
E-mail: info.eco@economie.fgov.be

Winterperiode verlengd

Tussen 1 december en 1 maart mag elektriciteit en aardgas niet afgesloten worden. Omwille van de aanhoudende koude vroeg het project Energie en Armoede nu twee maal aan minister van Energie Freya Van den Bossche om de winterperiode te verlengen. De minister ging op onze vraag in, eerst met een verlenging tot 15 maart, nu met een verlening tot 31 maart.
Let wel, wie reeds afgesloten werd vóór 1 december, wordt niet vanzelf heraangesloten tijdens de winterperiode. Daarom vroegen we aan minister van Welzijn Jo Vandeurzen of de OCMW’s extra inspanningen kunnen doen om afgesloten huishoudens op te zoeken en te begeleiden naar heraansluiting.

Het niet afgesloten worden tijdens de winterperiode geldt alleen voor die situaties waarbij een advies van de lokale adviescommissie nodig is. Deze adviezen zullen dus pas na de winter uitgevoerd worden. Omwille van onveiligheid, fraude, leegstand en problematische verhuis kan er ten allen tijde afgesloten worden en geldt de bescherming van de winterperiode niet.

Advies schuldafbouw in budgetmeter

Eind 2009 stelde netbeheerder Eandis een nieuw systeem van schuldafbouw in de budgetmeter voor. Het gaat om een betaalplan in de budgetmeter dat schulden aanzuivert bij de netbeheerder die ontstaan zijn tussen de dropdatum bij de commerciële leverancier en vóór de plaatsing van de budgetmeter. Op vraag van de VREG schreef Samenlevingsopbouw in samenwerking met enkele OCMW- en CAW-medewerkers en het Vlaams Netwerk Armoedebestrijding een advies over dit systeem van schuldafbouw.

Voor schulden tot 750 euro voorziet Eandis een betaalplan in de budgetmeter met een vaste afbetaling van 5 euro per week. Schulden boven 750 euro gaan steeds via een dossier bij de LAC. Ook het ‘oude’ systeem van schuldafbouw in de budgetmeter - de zogenaamde 35%-65%-regel - blijft actief. Deze werkt als volgt: laadt men een bedrag op in de budgetmeter, dan zal daarvan 35% gebruikt worden voor de schuldafbouw en 65% voor het verbruik van gas of elektriciteit.
We adviseerden dat het nieuwe systeem van schuldafbouw kan, mits het voldoet aan een aantal voorwaarden. Duidelijke communicatie door de netbeheerder, verschillende contactmogelijkheden voor de klant, mogelijkheid om te onderhandelen, maximum 5 euro bij 2 budgetmeters, het recht om te weigeren en een duidelijk wetgevend kader voor dit systeem zijn enkele voorbeelden van voorwaarden.

Op eenvoudig verzoek kan u het advies via mail ontvangen.

Advies stopzetting plaatsen van aardgasbudgetmeter zonder minimumlevering

Budgetmeters voor elektriciteit bestaan reeds langer. Sinds oktober plaatst netbeheerder Eandis ook aardgasbudgetmeters bij klanten met betalingsachterstand. Deze aardgasbudgetmeters hebben - anders dan de budgetmeter voor elektriciteit - geen minimumlevering. Dat betekent dat wie geen geld meer heeft om op te laden, zonder gas komt te zitten.
Samen met ACW, Welzijnszorg, Vlaams Netwerk Armoedebestrijding, Sector Samenlevingsopbouw en dr. Daniëlle Dierckx, vroegen we dan ook aan de bevoegde minister om de plaatsing van de budgetmeters te stoppen totdat een minimumlevering gegarandeerd wordt.

De minister ging niet in op onze vraag om de plaatsing van de aardgasbudgetmeter te stoppen. Wel wordt er inmiddels – in overleg met ons – hard gezocht naar een (technisch haalbaar) systeem van minimumlevering voor de aardgasbudgetmeter.

De Vlaamse premie voor niet-belastingbetaler bestaat niet meer

Wist u dat de Vlaamse premie voor energiebesparende maatregelen voor niet-belastingbetaler niet meer bestaat? Mensen die geen of weinig belastingen betalen kunnen sinds 1 januari 2010 beroep doen op een belastingskrediet. Qua bedrag is het belastingskrediet gelijk aan de belastingsvermindering voor energiebesparende maatregelen.

Vóór 2008 bestond er een ongelijkheid tussen zij die geen en zij die wel belasting betalen. Voor energiebesparende maatregelen vielen niet-belastingbetalers uit de boot omdat ze geen belastingsvermindering konden ontvangen. Nochtans is het net deze groep die het meest nood heeft aan financiële hulp om investeringen te doen. De Vlaamse overheid erkende het probleem en startte daarom met de Vlaamse premie voor niet-belastingbetaler. Sinds 1 januari 2010 is er een nieuwe wending in het premiestelsel. Gezinnen die geen of weinig belastingen betalen zullen vanaf heden hun investering kunnen inbrengen op hun belastingsaangifte.
Bijvoorbeeld: Jan laat dakisolatie plaatsen in 2010. Het factuur van de werken brengt Jan in op het belastingsformulier van 2011. Omdat Jan te weinig belastingen betaalt, zal hij een belastingskrediet ontvangen en geen belastingsvermindering. Het belastingskrediet ontvangt hij in de tweede helft van 2011 of de eerste helft van 2012. Er is één extra voorwaarde verbonden aan het krediet. De woning moet minstens 5 jaar oud zijn.
Welke energiezuinige maatregelen komen in aanmerking voor het belastingskrediet?

Vervanging van de oude stookketel + onderhoud stookketel
plaatsing van superisolerend glas
plaatsing van dak-, vloer- of muurisolatie
plaatsing van thermostatische kranen
energieaudit

Het voordeel van de verandering is in de eerste plaats dat de ongelijkheid niet meer bestaat. Daarnaast kunnen de aanvragers een belastingskrediet krijgen voor het onderhoud van hun stookketel en het plaatsen van thermostatische kranen. Dit kon niet met de Vlaamse premie. Het nadeel is dat de belastingskrediet pas twee jaar na de investering wordt uitbetaald. Dit zal de financiële drempel voor vele gezinnen verhogen (al liet de uitbetaling van de Vlaamse premie ook op zich wachten). Tegelijk maken we ons zorgen over de communicatie en de bekendmaking van het nieuwe systeem naar de doelgroep en de toeleiders. Op dit moment is er zeer weinig informatie beschikbaar.

De energiescan

Heeft een energiescan nut? Of is het een maat voor niets? Voor vele mensen is een energiescan een echte hulp. Vraag het maar aan Dirk. Hij bespaarde door eenvoudige tips van de energiescanner maar liefst 9270 kWh gas. Dit komt overeen met 556 euro.

Welzijnswerkers, middenvelders en beleidsmakers vragen zich terecht wel eens af of een energiescan een zinvol instrument is. Vele praktijkervaringen hebben ons alvast overtuigd. Dagelijks ontmoeten wij mensen die wel willen besparen op hun energiefactuur, maar lang niet iedereen weet hoe daaraan te beginnen. En ook al staan tijdschriften en internet vol met eenvoudige besparingstips, deze boodschap komt niet bij iedereen terecht. Energiescanners slagen er net wel in deze boodschap over te brengen. Het persoonlijk contact tijdens de scan en het verhaal op maat is net hun troef. Vraag het maar aan Dirk.
In mei 2009 kwamen de energiescanners bij Dirk langs. Ze gaven tips om het gasverbruik te laten dalen. Met succes. Dat blijkt uit de tweede energiescan. Door bv. de kamertemperatuur te verlagen naar 20°C bespaarde Dirk maar liefst 9270 kWh gas of € 556. Daarbij vult Dirk sinds de scan maandelijks meterkaarten in om een zicht te krijgen op zijn verbruik. Had de energiescan bij Dirk nut? Ongetwijfeld. Boodschappen uit tijdschriften komen bij hem niet aan. De persoonlijke boodschap van de energiescanner wel.
Een goede praktijk dus … maar toch zijn er nog een aantal verbeteringspunten. Zo bv. het bereiken van mensen uit kansengroepen. Of zij bereikt worden, hangt af van de inspanningen en het toeleidingsbeleid van de lokale overheden. Minimaal dient het OCMW een centrale rol op te nemen. Maar ook andere welzijnspartners moeten ingeschakeld worden.
Via de energiescan komt ook een ander knelpunt aan de oppervlakte: de vaak problematische huurder – verhuurderrelatie. Verhuurders staan niet zelden wantrouwig ten opzichte van de energiescans: ze kennen het instrument onvoldoende, ze vrezen dat de woning zal worden ‘afgekeurd’ op het vlak van energie en dat ze gedwongen zullen worden energiezuinige maatregelen te nemen. Omgekeerd staan ook huurders vaak wantrouwig ten aanzien van energiescans: ze vrezen de verhuurder tegen de borst te stuiten en dat de scan tot een huurprijsstijging of zelfs een uithuiszetting dreigt te leiden. De vaak precaire relatie tussen verhuurder en huurder vormt met andere woorden een vanuit het beleid onderbelicht aandachtspunt. Wellicht is ook hier een rol weggelegd voor toeleiders: zij kunnen een bemiddelende rol opnemen. Wordt vervolgd!